Ishrana u “trećem dobu”: Recept za zdravu starost

Kako je starost propraćena različitim zdravstvenim problemima, osobama u ovom životnom dobu savjetuje su zdrava ishrana koja podrazumijeva unos proteina, ugljenih hidrata i dosta tečnosti uz redovnu fizičku aktivnost.

Starenje prate različite bolesti, a neke od njih se smatraju tipičnim za “treće” životno doba. To su slabljenje mišićnog i koštanog tkiva uz pojavu gubitka koštane mase, povećanje masnog tkiva, promjene u cirkulaciji uz smanjenje elastičnosti krvnih sudova i srčanog mišića, usporavanje motorike i pojavu tremora uz prisustvo hroničnih bolova.

Promjene su neizbježne i u gastrointestinalnom i endokrinom sistemu, uslijed čega se javlja malnutricija – specifična neuhranjenost starijih od 65 godina. Kako za naš časopis objašnjava prof. dr Marija Glibetić, rukovodilac Centra izuzetnih vrednosti za proučavanje ishrane i metabolizma Instituta za medicinska istraživanja u Beogradu, malnutricija nije isto što i pothranjenost koja je posljedica loše ishrane, jer ona može da se dogodi i gojaznima.

Ključni uzroci ove specifične neuhranjenosti su nedovoljna ishrana proteinima, nedostatak vitamina A, D i E, vitamina B kompleksa, minerala, problemi sa žvakanjem zbog nedostatka zuba ili neodgovarajuće proteze, oštećenja sluzokoža želudca i interakcija hrane sa brojnim lijekovima, kao i slab apetit.

“Specifična neuhranjenost starijih ljudi nepoželjno djeluje na ćelije, tkiva, organe, uz ugrožavanje osnovnih životnih funkcija” objašnjava dalje profesorka Glibetić. “Starenjem slabe čula mirisa i ukusa, uz slabije izražen osjećaj žeđi.”

Osim ishrane i nedostatka fizičke aktivnosti najnovija istraživanja pokazuju da starija populacija ne uzima dovoljno tečnosti i vode.

“To je veoma važno, jer su potrebe sa vodom kod starijih povećane i iznose minimum 30 ml na kilogram tjelesne težine,” napominje naša sagovornica i dodaje da se dan obavezno započinje i završava čašom vode. Koristi od tako jednostavnog režima su mnogostruke – od dobre hidratacije do pokretanja creva i regularnosti njihovog rada.

Uprkos tome što je riječ o kompleksnom zdravstvenom problemu, planiranjem odgovarajuće ishrane moguć je bolji kvalitet života – mišićna masa može da se održava redovnom fizičkom aktivnošću, koja je, kako naglašava naša sagovornica ključna i za bolji apetit!

Da bi ljekar mogao da pomogne pacijentu starijem od 65 godina, veoma je važno da odredi njegov nutritivni status, kao i da utvrdi navike o unosu tečnosti, kretanja i izbora namirnica.

“Važno je da pacijenti znaju da je procjena stanja uhranjenosti neophodna starijim ljudima i ljekari u domovima zdravlja imaju specifične upitnike za tu procjenu,” upućuje prof. dr Marija Glibetić. Procjena ishrane i nutricionog statusa dobija se pomoću jednostavng upitnika o količini i kvalitetu pojedene hrane. Gubitak tjelesne težine od 4,5 kg i više za prethodnih šest mjeseci, svojevrsni je pokazatelj problema i nastanka malnutricije.

Ipak, preporuke za ishranu starijih su komplikovane i određuju se za svakog ponaosob zbog velikog broja faktora koji učestvuju u odabiru namirnica.

Opšta preporuka za ishranu starijih je da se svakodnevno jedu složeni ugljeni hidrati bogati dijetnim vlaknima (voće, povrće, žitarice), potpuno izbjegava hrana koja sadrži trans masne kiselina kao što su margarini, biljni sirevi, namazi, napolitanke i proizvodi iz pekara u formi lisnatih testa zbog dokaza da izazivaju zapaljenske reakcije u krvnim sudovima i zglobovima.
Preporučuje se čaša jogurta, kefira ili kiselog mlijeka dnevno, kao i 70 g polumasnog bijelog sira. Dobra ishrana za starije uključuje ribu, kao i konzerve oslića ili sardina, jaja (do 5 komada nedeljno) i mesa, ali u malim količinama(komad dnevno koji nije ni veći ni deblji od dlana).

Penzioneri.me/Bilje i zdravlje